Wynagrodzenia pracowników – 2012

Publikacja powstała z myślą o przedsiębiorcach zatrudniających osoby w ramach umów  o pracę oraz wypłacających wynagrodzenia z tytułu umów cywilnoprawnych. Obejmuje zagadnienia związane z zatrudnianiem pracowników oraz obowiązkami przedsiębiorcy-płatnika, a także wypłaceniem należności z tytułu osobiście świadczonej pracy przez osoby fizyczne w ramach umów cywilnoprawnych.
W książce tej znajduje sie także omówienie zagadnień z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz związanych z zatrudnianiem emerytów i rencistów czy Zakładowym Funduszem Świadczeń Socjalnych. Przedstawiono także wybrane elementy prawa pracy, m.in z zakresu zawierania i rozwiązywania umów o pracę.

Chcesz wiedzieć więcej, wejdz na: www.doradcy.pl   

Patronat medialny:

• PIT.pl
• OnetBiznes
• WieszJak.biznes
• Rekomendacje:
• doradcy.pl

.     Zgłoszenie pracodawcy
Zgodnie z art. 209 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. -Kodeks pracy na pracodawcy ciąży obowiązek powiadamiania na piśmie właściwego okręgowego inspektora pracy i państwowego inspektora sanitarnego o rozpoczęciu działalności. W ciągu 30 dni od dnia jej rozpoczęcia pracodawca w formie pisemnej zawiadamia o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności.
Obowiązek ten został nałożony na pracodawców, a więc osoby fizyczne i jednostki organizacyjne, które zatrudniają osoby świadczące pracę w ramach stosunków pracy. Pod pojęciem rozpoczęcia działalności należy rozumieć moment zatrudnienia choćby jednego pracownika. Zgłoszenia do Państwowej Inspekcji Pracy i Państwowej Inspekcji Sanitarnej dokonujemy na odpowiednich formularzach. (Załącznik nr 1, str. 200, Załącznik nr 2, str. 202)
2.   Dokumentowanie podjęcia pracy przez pracownika
Pracodawca może żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie złożenia następujących dokumentów:
•        wypełnionego kwestionariusza osobowego dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie,
•        świadectw pracy z poprzednich miejsc pracy lub innych dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia obejmujących okresy pracy przypadające w roku kalendarzowym, w którym pracownik ubiega się o zatrudnienie,
•        dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, wymagane do wykonywania oferowanej pracy,
•        świadectwa ukończenia gimnazjum - w przypadku osoby ubiegającej się o zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego,
•        orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku,
•        innych dokumentów, jeżeli obowiązek ich przedłożenia wynika z odrębnych przepisów.
Osoba ubiegająca się o zatrudnienie może dodatkowo przedłożyć dokumenty potwierdzające jej umiejętności i osiągnięcia zawodowe, świadectwa pracy z poprzednich miejsc pracy lub inne dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia, obejmujące okresy pracy przypadające w innym roku kalendarzowym niż rok, w którym pracownik ubiega się o zatrudnienie oraz dokumenty stanowiące podstawę do korzystania ze szczególnych uprawnień w zakresie stosunku pracy
Pracodawca sporządza umowę o pracę w co najmniej dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden doręcza się pracownikowi, a drugi włącza do jego akt osobowych.
Pracodawca przed dopuszczeniem pracownika do pracy uzyskuje jego pisemne potwierdzenie zapoznania się z treścią regulaminu pracy, a w przypadku określonym w art. 29 § 3 Kodeksu pracy - z informacją, o której mowa w tym przepisie, oraz z przepisami i zasadami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, z zakresem informacji objętych tajemnicą określoną w obowiązujących ustawach dla umówionego z pracownikiem rodzaju pracy, a także z obwieszczeniem, o którym mowa w art. 150 Kodeksu pracy.
Jeżeli świadectwo pracy przedłożone przez pracownika zawiera wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia za pracę, pracodawca zawiadamia o zatrudnieniu takiego pracownika komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne oraz pracodawcę, który wydał świadectwo (art. 884 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego).
3.   Akta osobowe
Szczegółowe zasady prowadzenia dokumentacji pracowniczej zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz.U. nr 62, poz. 286 z późn. zm.).
Akta osobowe pracowników składają się z trzech części A, B i C i obejmują:
•        w części A - dokumenty gromadzone w związku z ubieganiem się o zatrudnienie,
•        w części B - dokumenty gromadzone w trakcie zatrudnienia,
•        w części C - dokumenty związane z ustaniem zatrudnienia.
•        Dokumenty zgromadzone w każdej z części powinny być ułożone w porządku chronologicznym i ponumerowane. Każda część powinna zawierać pełny wykaz znajdujących się w niej dokumentów. Od przedstawionych zasad nie ma wyjątku, dlatego nie można np. do części C przenosić dokumentów związanych z przebiegiem zatrudnienia danej osoby w danym okresie, np. umowy o pracę, zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, itp., bo tam powinny znaleźć się dokumenty związane z ustaniem zatrudnienia, czyli np. kopia świadectwa pracy.
Jeżeli nawiązano z tym samym pracownikiem dwa stosunki pracy, to dokumenty związane z przebiegiem zatrudnienia, dwie umowy o pracę, itp. należy umieścić w części B akt osobowych.
4.     Umowy o pracę
Podstawową formą prawną, w ramach której wykonywana jest praca - jest stosunek pracy. Pracownik może wykonywać pracę na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania i spółdzielczej umowy o pracę. Najczęściej stosowaną podstawą nawiązania stosunku pracy jest umowa o pracę. Przedmiot i treść tej umowy regulują przepisy Kodeksu pracy.
Każda z umów, o których mowa wyżej, może być poprzedzona zawarciem umowy o pracę na okres próbny, który nie może trwać dłużej niż 3 miesiące. Najczęściej ma to miejsce wtedy, gdy pracodawca chce sprawdzić kwalifikacje zawodowe przyjmowanego pracownika.
Umowa na okres próbny jest umową terminową, która rozwiązuje się z ostatnim dniem okresu, na który była zawarta i jak każda umowa, powinna być zawarta na piśmie. Nie jest ona umową na czas określony.
Jeżeli po okresie próbnym pracownik nadal będzie wykonywał pracę, należy spisać z nim nową umowę o pracę, określając jej rodzaj.
4.1 . Umowa o pracę na czas określony
Umowa o pracę określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w wyraźnie określonym czasie. Umowa taka ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, bez potrzeby składania dodatkowych oświadczeń woli przez strony.
Przepisy prawa pracy nie zabraniają zawierania kilku po sobie następujących umów o pracę na czas określony.
Należy jednak pamiętać, iż z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej znowu zaczął obowiązywać art. 251 Kodeksu pracy, zgodnie z którym zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła jednego miesiąca.
Liczenie umów na użytek powyższego przepisu rozpoczniemy jednak od umowy zawartej już po wejściu wżycie przepisu. Innymi słowy, pierwszą umową na czas określony, którą weźmiemy pod uwagę stosując art. 251 K.p., będzie umowa zawarta po 1 maja 2004 r. Warto też zwrócić uwagę, iż przepis ten został wzbogacony o § 2, według którego uzgodnienie między stronami w trakcie trwania umowy o pracę na czas określony dłuższego okresu wykonywania pracy na podstawie tej umowy uważa się za zawarcie, od dnia następującego po jej rozwiązaniu, kolejnej umowy o pracę na czas określony. Ta regulacja również zaczęła obowiązywać po wejściu Polski do Unii. Zatem do 1 maja 2004 r. możemy niejako „bezkarnie" aneksować umowy w tym zakresie, aneksy zawarte przed tą datą nie mogą bowiem zostać potraktowane jako nowe umowy na czas określony.
Kontynuowanie zatrudnienia bezpośrednio po zakończeniu umowy na czas określony powinno nastąpić na podstawie nowo zawartej umowy o pracę.
Należy również zwrócić uwagę, iż umowy zawarte na czas określony z reguły nie podlegają rozwiązaniu w drodze wypowiedzenia. Jedynie w przypadku umowy zawartej na czas dłuższy niż 6 miesięcy strony mogą wprowadzić do jej treści możliwość jej wcześniejszego rozwiązania z zachowaniem dwutygodniowego  okresu wypowiedzenia. Takiej klauzuli nie można wprowadzić do umowy zawartej na okres 6 miesięcy i krótszy.
4.2. Umowa na czas wykonywania określonej pracy
Umowa o pracę na czas wykonywania określonej pracy zawierana jest w celu świadczenia przez pracownika pracy wchodzącej w zakres z góry oznaczonego zadania.
Umowa na czas wykonywania określonej pracy dochodzi do skutku, jeżeli strony zgodnie określą rodzaj pracy i stwierdzą, że zawierają umowę na czas wykonywania tej właśnie pracy.
Umowa taka rozwiązuje się z dniem ukończenia pracy, dla której była zawarta. Umowa ta może być też rozwiązana w każdym czasie w drodze porozumienia stron oraz bez wypowiedzenia.
4.3. Umowa o pracę na zastępstwo
Z dniem 29 listopada 2002 r. wprowadzono do kodeksu pracy nowy typ umowy o pracę, tzw. umowę na zastępstwo. Jest to umowa na czas określony. Zawarcie tego typu umowy uzasadnia nie tylko choroba, ale każda usprawiedliwiona nieobecność pracownika. Ten typ umowy, w przeciwieństwie do umowy o pracę na czas określony, nie gwarantuje jednak ochrony stosunku pracy kobiecie w ciąży. Zgodnie bowiem z art. 177 § 3 K.p., umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy, albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Ten ochronny przepis nie ma zastosowania do umowy na zastępstwo.
Od 2004 r. okres wypowiedzenia umowy na zastępstwo wynosi 3 dni robocze.
4.4. Umowa o pracę na czas nieokreślony
Umowa o pracę na czas nieokreślony jest umową bezterminową, gwarantującą trwałość stosunku pracy.
Umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie (art. 29 § 1). Brak formy pisemnej nie czyni umowy o pracę nieważną. Jednakże ze względów dowodowych zalecane jest sporządzenie jej na piśmie. Wzór umowy o pracę zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz.U. z 1996 r. nr 62, poz. 286).
Umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenia, co do rodzaju umowy oraz jej warunków. Umowy na czas nieokreślony nie można przekształcić w umowę na czas określony w drodze wypowiedzenia warunków pracy i płacy. Ponadto zgodnie z nowym brzmieniem art. 29 § 3 K.p., pracodawca informuje pracownika na piśmie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę, o obowiązującej dobowej i tygodniowej normie czasu pracy, częstotliwości wypłaty wynagrodzenia za pracę, urlopie wypoczynkowym oraz długości okresu wypowiedzenia umowy, a jeżeli pracodawca nie ma obowiązku ustalenia regulaminu pracy - dodatkowo o porze nocnej, miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia oraz przyjętym sposobie potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy
Od 5 sierpnia 2006 r. pracodawca może poinformować pracownika o warunkach zatrudnienia - które powinny się znaleźć w informacji - określonych w punktach 1-4 art. 29 § 3 K.p. przez pisemne wskazanie odpowiednich przepisów prawa pracy. Mowa tutaj o obowiązującej pracownika dobowej i tygodniowej normie czasu pracy, częstotliwości wypłat wynagrodzenia za pracę, wymiarze przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego, obowiązującej pracownika długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Pracodawca powinien ponadto informować pracownika na piśmie o zmianie warunków zatrudnienia (tych, o których mowa powyżej), o objęciu pracownika układem zbiorowym pracy, a także o zmianie układu zbiorowego pracy, którym pracownik jest objęty. Informacja powinna zostać przekazana pracownikowi niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 1 miesiąca od dnia wejścia w życie tych zmian, a w przypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę miałoby nastąpić przed upływem tego terminu - nie później niż do dnia rozwiązania umowy.
Poinformowanie pracownika o zmianie jego warunków zatrudnienia, o których mowa wart. 29 § 3 pkt. 1-4 K.p. może również nastąpić przez pisemne wskazanie odpowiednich przepisów prawa pracy.
4.5. Uwagi końcowe
Na koniec warto dodać parę uwag na temat formalności związanych z zatrudnieniem pracownika na kolejną umowę o pracę. Do 29 listopada 2002 r. każde rozwiązanie stosunku pracy rodziło po stronie pracodawcy obowiązek wystawienia świadectwa pracy oraz wypłaty pracownikowi ekwiwalentu urlopowego. Było to dla pracodawców dość uciążliwe, wiązało się bowiem z koniecznością wypełnienia dużej ilości dokumentów czy z wypłatą pieniędzy, a często pracownik wolałby wykorzystać urlop w naturze niż otrzymywać z tego tytułu ekwiwalent. Tymczasem nowelizacja zwalnia pracodawcę z obowiązku wydawania świadectwa pracy temu, kogo znów zatrudnia na kolejną umowę, na przykład na czas określony po umowie na okres próbny. Jeżeli jednak pracownik zażąda wydania świadectwa pracy, wówczas pracodawca musi mu świadectwo wydać. Co do wypłaty ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, to art. 171 § 3 K.p. stanowi, iż pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego w przypadku, gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.

Zatrudnianie pracowników
1.Zgłoszenie pracodawcy 
2 Dokumentowanie podjęcia pracy przez pracownika
3.Akta osobowe
4.Umowy o pracę
4.1.Umowa o pracę na czas określony
4.2.Umowa na czas wykonywania określonej pracy
4.3.Umowa o pracę na zastępstwo
4.4.Umowa o pracę na czas nieokreślony
4.5.Uwagi końcowe
5.  Zawieranie umów na czas określony a utrata mocy przepisów ustawy antykryzysowej 
6.Urlop wypoczynkowy
6.1.Urlop pracownika podejmującego pracę po raz pierwszy
6.2.Nabywanie prawa do kolejnych urlopów
6.3.Wymiar urlopu wypoczynkowego
6.4.Zaliczanie okresów nauki do stażu urlopowego
6.5.Dłuższy termin na wykorzystanie zaległego urlopu
6.5.1.Przedawnienie prawa do urlopu
6.5.2.Urlopy osób niepełnosprawnych od 1 stycznia 2012 r.
6.6.Uprawnienie do ekwiwalentu za urlop
7.Urlop bezpłatny 
8.Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika
8.1.Umowa szkoleniowa
8.2.Świadczenia obowiązkowe
✓ Zwolnienie z całości lub części dnia pracy
✓ Urlop szkoleniowy
9.Zatrudnianie emerytów i rencistów
✓ Zawieszenie prawa do emerytury
10.Zatrudnienie w formie telepracy
10.1.Umowa z własnym pracownikiem
10.2. Zatrudnienie w formie telepracy
11.Zmiany danych identyfikacyjnych w dokumentach ubezpieczeniowych 
12. Dokumenty zgłoszeniowe do ubezpieczeń
12.1.Zgłaszanie ubezpieczonych do ubezpieczenia społecznego 
12.2.Wyrejestrowywanie ubezpieczonych z ubezpieczenia społecznego
12.3.Osoby fizyczne rozpoczynające wykonywanie działalności gospodarczej           
12.4.Obowiązki podmiotów podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego 
ROZDZIAŁ II
Przychody i koszty ze stosunku pracy
1.Przychody ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych
2.Koszty uzyskania przychodów ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych
3.Pobór przez płatników podatku dochodowego od wynagrodzeń
4.Zwolnienia przedmiotowe od podatku dochodowego od osób fizycznych
5.Obowiązek poboru oraz wpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych – deklaracje
6.Karty przychodów pracowników
7.Terminarz rozliczeń rocznych
8.Rozliczenie na PIT-8C
9.Opodatkowanie osób zagranicznych
10.Wypłata wynagrodzenia po śmierci pracownika....
11.Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych
12.1.Obowiązek tworzenia Funduszu
12.2.Wysokość odpisu podstawowego
12.3.Zwiększenie środków Funduszu
12.4.Osoby uprawnione do korzystania z Funduszu
12.5.Przeznaczenie środków Funduszu..
12.6 Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych a koszt uzyskania przychodu       
13.Umowy prawa cywilnego
3.1.Umowa zlecenie
13.2.Umowa o dzieło
13.3.Kontrakt menedżerski
13.4.Rozliczenie umów
13.5.Umowa zlecenia i o dzieło a ubezpieczenia
✓mowa zlecenie zawierana z uczniem lub studentem
✓Umowa zlecenie zawarta z emerytem lub rencistą
✓Umowa zlecenie i inny tytuł ubezpieczenia
✓Kontrakt menedżerski
✓Umowa o dzieło
✓Umowy cywilnoprawne zawierane z własnym pracodawcą
✓Podstawa wymiaru składki
Zasady ubezpieczeń 2012 r.
1Ubezpieczenie społeczne i zdrowotne cudzoziemców
1.1.Ubezpieczenia społeczne
1.2.Ubezpieczenie zdrowotne
2.Ubezpieczenia społeczne
2.1.Ubezpieczenia emerytalne i rentowe  
2.2.Ubezpieczenie chorobowe
2.3.Ubezpieczenie wypadkowe
2.4.Fundusz Emerytur Pomostowych
2.5.Zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych
2.6.Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym
2.7. Ustalenie okresów podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym
3.Ubezpieczenie zdrowotne
3.1.Zbieg ubezpieczeń w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego
3.2.Zbieg ubezpieczeń a składka zdrowotna finansowana z budżetu państwa
3.3.Podstawa wymiaru składki zdrowotnej
3.4.Wysokość i podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne
4.Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne
4.1.Górna roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i fundusz emerytur pomostowych
4.2.Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe
4.3.Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne 
5.Fundusz Pracy
6.Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
7.Stopy procentowe składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne
8.Finansowanie składek
9.Terminy przekazywania dokumentów rozliczeniowych
10.Bezpieczny podpis elektroniczny
11.Ogólne zasady korygowania dokumentów rozliczeniowych
12.Podleganie ubezpieczeniom społecznym osób przebywających na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym
13.Umorzenie składek
14.Ubezpieczenie społeczne a podatek dochodowy od pracowników.
15.Składka na ubezpieczenie zdrowotne a podatek dochodowy
ROZDZIAŁ IV
Finansowanie składek za osoby niepełnosprawne.
1.Rodzaje pracodawców
2.Wpłaty obowiązkowe na PFRON
3.Osoba niepełnosprawna prowadząca działalność gospodarczą
4.Rejestracja osób niepełnosprawnych prowadzących działalność gospodarczą
ROZDZIAŁ V
Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
1.Ogólna charakterystyka pojęć
 Zasiłek chorobowy
✓Świadczenie rehabilitacyjne
✓Zasiłek wyrównawczy
✓Zasiłek opiekuńczy
✓Zasiłek macierzyński
✓Wypadek w drodze do pracy lub z pracy
2. Świadczenia z ubezpieczenia chorobowego
2.1.Zasiłek chorobowy
2.2.Świadczenie rehabilitacyjne
2.3.Zasiłek wyrównawczy
2.4.Zasiłek macierzyński
3.Urlop ojcowski
4.Dokumentacja stanowiąca podstawę do wypłaty zasiłków
5.Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
ROZDZIAŁ VI
Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne osób prowadzących działalność gospodarczą
1.Obowiązki ubezpieczeniowe przedsiębiorcy
2. Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej po 24 sierpnia 2005 r.
3.Zgłoszenie w ZUS zawieszenia działalności gospodarczej
ROZDZIAŁ VII
Kapitał początkowy - pośrednictwo płatnika składek
ROZDZIAŁ VIII
Złożenie wzakładzie ubezpieczeń społecznych wniosku o wydanie interpretacji
ROZDZIAŁ IX
Ustanie stosunku pracy
1.Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron
2.Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem
3.Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia
4. Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem wypowiedzenia lub rozwiązania przez pracodawcę umowyo pracę
5.Świadectwo pracy
5.1.Treść świadectwa pracy
5.2.Ogólna charakterystyka informacji zawartych w świadectwie pracy
ZAŁĄCZNIKI