Kategorie
Koszyk
NEWSLETTER
Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów w praktyce – 2012
 Kliknij zdjęcie aby powiększyć |
|
Coraz szerszy krąg podatników korzysta z opodatkowania na zasadach ogólnych, ze względu na coraz mniejszą opłacalność wygórowanych stawek ryczałtów podatkowych; tym bardziej, że od 2008 r. limit uprawniający do wyboru ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych został istotnie obniżony. Stan ten powoduje, że księga przychodów i rozchodów jest najbardziej popularnym urządzeniem księgowym.
Przepisy dotyczące rozliczania podatku dochodowego zmieniają się jak w kalejdoskopie. Wszelkie nowości uwzględniono w niniejszej publikacji.
Chcesz wiedzieć więcej, wejdz na: www.doradcy.pl
Patronat medialny:
- PIT.pl
- OnetBiznes
- WieszJak.biznes
- Rekomendacje:
- doradcy.pl
Zgodnie z postanowieniami ustawy o podatku docho¬dowym od osób fizycznych, wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej jest jednym ze źródeł przycho¬dów, które na mocy tejże ustawy podlegają obowiązkowi podatkowemu. W celu ustalenia właściwej wysokości uzy¬skanego przychodu, wydatkowanych kosztów związanych z prowadzoną działalnością, dochodu, a co za tym idzie - właściwej wysokości należnego fiskusowi podatku, ustawa zobowiązuje podatnika do prowadzenia rzetelnej ewiden¬cji podatkowej mających miejsce zdarzeń gospodarczych. Z reguły podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą mniejszych lub średnich rozmiarów dokonują zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, choć istnieje także możliwość skorzystania z ryczałtowych form rozliczeń, bądź też z prowadzenia ksiąg rachunko¬wych. Trzeba jednak pamiętać, że w wielu przypadkach brak wyboru co do innej formy opodatkowania aniżeli na zasadach ogólnych (księga przychodów i rozchodów) może wynikać z rodzaju prowadzonej przez podatnika działal¬ności, bądź też z wysokości osiągniętego przez niego z tej działalności w poprzednim roku podatkowym dochodu.
Sposób prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, szczegółowe warunki, jakim powinna odpo¬wiadać ta księga, aby stanowiła dowód pozwalający na określenie zobowiązań podatkowych, oraz szczegółowy zakres obowiązków związanych z jej prowadzeniem, a także terminy zawiadomienia urzędu skarbowego o pro¬wadzeniu księgi wynikają obecnie z rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowa¬dzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 152, poz. 1475, z późniejszymi zmianami).
Z dniem 15 marca 2007 r. weszło w życie rozporzą¬dzenie Ministra Finansów z 16 lutego 2007 r. zmienia¬jące rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 36 poz. 229). Dostosowało ono te przepisy do znowelizowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także do nowej ustawy o opłacie skarbowej.
Przewidziano nowy wzór podatkowej księgi przycho¬dów i rozchodów. Nie ma już w nim kolumny, w której podatnicy wykazywali koszty reprezentacji i reklamy objęte limitem (dotychczasowa kolumna nr 12). Od 1 stycznia 2007 r. była ona i tak pusta, gdyż ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w nowym brzmieniu całkowicie wyłącza z kosztów podatkowych wydatki na reprezentację, za to pozwala wliczać w koszty podatkowe wszystkie wydatki na reklamę (niezależnie od tego, czy jest to reklama publiczna, czy niepubliczna) - w pełnej wysokości (zniesiono bowiem limit 0,25% przychodów dla reklamy niepublicznej). Zmieniła się także numeracja dal¬szych kolumn księgi:
► kolumna 12 - „wynagrodzenia w gotówce i w naturze",
► kolumna 13 - „pozostałe wydatki",
► kolumna 14 - „razem wydatki (12+13)".
Kolumna 15 jest zaś pusta. W związku ze zmianą samej księgi, nowe brzmienie mają także objaśnienia do podatko¬wej księgi przychodów i rozchodów.
Od 1 stycznia 2007 r. - wedle nowej ustawy o opła¬cie skarbowej - zapłaty opłaty skarbowej można dokonać w formie gotówkowej w kasie organu lub bezgotówkowej na rachunek organu podatkowego, ewentualnie zaś do rąk inkasenta. Tylko do końca 2008 roku prawodawca dopusz-czał wykorzystanie starych znaków opłaty skarbowej. Zgodnie zaś z nowymi przepisami, od początku 2009 r. nie można już sporządzać dowodu wewnętrznego dla opłat uiszczanych znakami opłaty skarbowej.
Usunięto również dotychczasową regulację szczególną, dotyczącą ewidencjonowania przychodów przez podatni¬ków opłacających podatek VAT oraz w razie likwidacji działalności, zmiany umowy spółki lub zmiany wspólnika w ciągu roku podatkowego. Uchylone zostały więc prze¬pisy § 22 i § 23 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów regulujące ewidencjonowanie niektórych przychodów. Chodziło o dostosowanie do przepisów ustawy o podatku docho¬dowym od osób fizycznych dotyczących daty powstania przychodu w działalności gospodarczej.
Drobne zmiany w omawianym rozporządzeniu zaszły również z początkiem 2011 r.
Według art. 24a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podmiotami zobowiązanymi do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów są zasadniczo:
► osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wyko¬nujące działalność gospodarczą;
► jak również osoby wykonujące działalność na podsta¬wie umów agencyjnych i umów na warunkach zlecenia, zawartych na podstawie odrębnych przepisów;
► prowadzące działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli osoby te zgłosiły zamiar prowadzenia tej księgi;
► duchowni, którzy zrzekli się opłacania zryczałtowa¬nego podatku dochodowego.
Z obowiązku tego zwolnione są natomiast osoby: opła¬cające podatek dochodowy w formach zryczałtowanych, wykonujące wyłącznie usługi przewozu osób i towarów taborem konnym, wykonujące zawód adwokata wyłącz¬nie w zespole adwokackim, lub dokonujące sprzedaży środków trwałych po likwidacji działalności (prowadzo¬nej samodzielnie bądź w formie spółki niebędącej osobą prawną lub przy wystąpieniu z takiej spółki).
Podatkowej księgi przychodów i rozchodów nie pro¬wadzą natomiast wymienione na wstępie podmioty (osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie), jeżeli ich przy¬chody za poprzedni rok podatkowy wyniosły w walu¬cie polskiej co najmniej równowartość 1.200.000 euro. Według bowiem art. 24a ust. 4 ustawy o podatku docho¬dowym od osób fizycznych obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczy osób fizycznych spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, jeżeli ich przychody, w rozumieniu art. 14, za poprzedni rok podatkowy wyniosły w walu¬cie polskiej co najmniej równowartość kwoty określonej w euro w przepisach o rachunkowości. Odnosimy to do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości, który stanowi, że przepisy ustawy o rachunkowości muszą stosować - a więc prowadzić tzw. pełną księgowość - z mające sie¬dzibę lub miejsce sprawowania zarządu w Polsce m.in.: osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie i spółdziel¬nie socjalne, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towa¬rów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro. Po przekroczeniu tej kwoty przy¬chodu należy więc obowiązkowo od nowego roku zapro¬wadzić księgi rachunkowe.
Osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie mogą prowadzić księgi rachunkowe od początku następ¬nego roku obrotowego także, jeśli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy są niższe niż równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro. W tym przypadku osoby te lub wspólnicy przed rozpoczęciem roku obro¬towego są obowiązani do zawiadomienia o tym urzędu skarbowego, właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym.
W obu wypadkach limit wyrażony w euro przelicza się obecnie na walutę polską po średnim kursie ogłoszo¬nym przez Narodowy Bank Polski, na dzień 30 września roku poprzedzającego rok obrotowy. Na 2012 r. limit ten wynosi: 1.200.000 x 4,4112 zl/euro = 5.293.440 zł.
Jeśli osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie nie prowadzą ksiąg rachunkowych na zasadach określonych w ustawie o rachunkowości, winny stosować podatkową księgę przychodów i rozchodów.
JAK WIDAĆ Z POWYŻSZEGO, LIMIT ZOBOWIĄZUJĄCY DO PROWADZENIA KSIĄG RACHUNKOWYCH JEST TAKI SAM W PRZEPISACH PODATKOWYCH I RACHUNKOWYCH.
RÓŻNA JEST NATOMIAST DEFINICJA PRZYCHODÓW UWZGLĘDNIANYCH PRZY LICZENIU TEGO LIMITU.
Z art. 24a ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika bowiem, że obowiązek prowadze¬nia ksiąg rachunkowych istnieje, jeżeli przychody w rozu¬mieniu art. 14 tej ustawy za poprzedni rok podatkowy wyniosły w walucie polskiej co najmniej równowartość kwoty określonej w euro w przepisach o rachunkowości (czyli 1.200.000 euro). Podatkowa definicja przychodów jest szersza od definicji zawartej w ustawie o rachunko¬wości. Obejmuje bowiem wszystkie przychody z poza¬rolniczej działalności gospodarczej wymienione w ww. art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do nich należą m.in. wymienione w art. 14 ust. 2 przy¬chody z odpłatnego zbycia środków trwałych oraz warto¬ści niematerialnych i prawnych, otrzymane kary umowne, odszkodowanie za szkody na majątku związanym z prowa¬dzoną działalnością gospodarczą. Powyżej wymienionych przychodów nie uwzględnia się natomiast przy ustalaniu limitu przychodów równowartych 1.200.000 euro na pod¬stawie ustawy o rachunkowości.
Przy ustaleniu obowiązku prowadzenia ksiąg rachun¬kowych należy wziąć pod uwagę definicję przychodów zawartą w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycz¬nych. fizycznych.
Zatem w celu ustalenia obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych prowadzący dotychczas podatkową księgę przychodów i rozchodów powinni kierować się przepisami art. 14 ustawy podatkowej. Natomiast prowadzący dotychczas księgi rachunkowe, a chcący zmienić dokumentację na księgę przychodów i rozchodów, powinni brać pod uwagę wartość przychodów ustaloną na podstawie ustawy o rachunkowości. Obowiązek prowadzenia księgi przychodów i rozcho¬dów (choć w nieco zmodyfikowanej formie) począwszy od
1 stycznia 2001 roku spoczywa dodatkowo na rolnikach prowadzących gospodarstwo rolne i nie zatrudniających w nim pracowników, członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz pracowników rolnych, wykonujących działalność gospodarczą osobiście lub z udziałem człon¬ków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli łączny ich przychód z prowadzonej dzia¬łalności gospodarczej nie przekracza w roku podatkowym 10.000 zl. Podmioty te są zobowiązane do prowadzenia księgi przychodów i rozchodów, choć według różniącego się nieco od podstawowego - uproszczonego wzoru.
W wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicz¬nościami, w tym w szczególności rodzajem i rozmiarem wykonywanej działalności, wiekiem oraz stanem zdro¬wia, podatnik może zwrócić się z prośbą do naczelnika urzędu skarbowego o zwolnienie go z obowiązku pro¬wadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, jak również od poszczególnych czynności z zakresu obowiązku prowadzenia księgi. Wniosek taki musi być zło¬żony co najmniej na 30 dni przed rozpoczęciem miesiąca, od którego zwolnienie miałoby być zastosowane, a w razie rozpoczęcia wykonywania działalności lub powstania obo¬wiązku prowadzenia księgi w ciągu roku podatkowego - w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności lub powstania obowiązku prowadzenia księgi.
Podatnik jest obowiązany prowadzić księgę w sposób niewadliwy, a więc zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jak i w sposób rzetelny, tak aby dokonywane w niej zapisy odzwierciedlały stan rzeczywisty.
NALEŻY ZAZNACZYĆ, ŻE ZA RZETELNĄ UZNANA ZOSTANIE KSIĘGA, w KTÓREJ:
► NIEWPISANE LUB BŁĘDNIE WPISANE KWOTY PRZYCHODU NIE PRZE¬KRACZAJĄ ŁĄCZNIE 0,5% PRZYCHODU WYKAZANEGO W KSIĘDZE ZA DANY ROK PODATKOWY LUB PRZYCHODU WYKAZANEGO W ROKU PODATKOWYM OD DNIA, W KTÓRYM URZĄD SKARBOWY
LUB ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ STWIERDZIŁ TE BŁĘDY,
► BRAK WŁAŚCIWYCH ZAPISÓW JEST ZWIĄZANY Z NIESZCZĘŚLIWYM WYPADKIEM LUB ZDARZENIEM LOSOWYM, KTÓRE UNIEMOŻLIWIŁO PODATNIKOWI PROWADZENIE KSIĘGI,
► BŁĘDY SPOWODOWAŁY PODWYŻSZENIE KWOTY PODSTAWY OPODATKOWANIA, Z WYJĄTKIEM BŁĘDÓW POLEGAJĄCYCH NA NIEWYKAZANIU LUB ZANIŻENIU KOSZTÓW ZAKUPU MATERIAŁÓW PODSTAWOWYCH, TOWARÓW HANDLOWYCH ORAZ KOSZTÓW ROBO¬CIZNY,
► PODATNIK UZUPEŁNIŁ ZAPISY LUB DOKONAŁ KOREKTY BŁĘDNYCH
ZAPISÓW W KSIĘDZE PRZED ROZPOCZĘCIEM KONTROLI PRZEZ URZĄD SKARBOWY LUB PRZEZ ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ,
► BŁĘDNE ZAPISY SĄ SKUTKIEM OCZYWISTEJ OMYŁKI, A PODATNIK
POSIADA SPEŁNIAJĄCE OKREŚLONE WARUNKI DOWODY KSIĘGOWE.
Zapisów w księdze należy dokonywać wyłącznie w języku polskim i w walucie polskiej. Ewentualne błędy należy korygować poprzez skreślenie dotychczasowej treści i wpisanie w jej miejsce nowej, z zachowaniem czytelności błędnego zapisu. Tak dokonana poprawka powinna być podpisana i opatrzona datą jej dokonania. Wyeliminować błędne zapisy można także poprzez wpro¬wadzenie do księgi niewpisanych dowodów lub dowodów zawierających korekty błędnych zapisów, z tym że zapisy zmniejszające przychody lub koszty mogą być dokony¬wane ze znakiem minus lub kolorem czerwonym.
KONSEKWENCJE WADLIWEGO LUB NIERZETELNEGO PROWADZE¬NIA KSIĘGI MOGĄ OKAZAĆ SIĘ DLA PODATNIKA POWAŻNE. ORGAN PODATKOWY MOŻE BOWIEM, GDY BRAK JEST KSIĄG PODATKOWYCH LUB DANE WYNIKAJĄCE Z KSIĄG PODATKOWYCH NIE POZWALAJĄ NA OKREŚLENIE PODSTAWY OPODATKOWANIA, W DRODZE OSZACOWANIA SAMODZIELNIE OKREŚLIĆ JEJ WYSOKOŚĆ, JAK RÓWNIEŻ WYSOKOŚĆ NALEŻNEGO PODATKU.
Organ podatkowy (organ kontroli skarbowej), podej¬mując decyzję o zastosowaniu szacunku (według art. 24b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), zobowiązany jest udowodnić, że obiektywnie rzecz biorąc nie miał możliwości uzupełnienia czy też potwierdzenia danych wynikających z wadliwych czy nierzetelnych ksiąg za pomocą innych wiarygodnych i rzetelnych dowodów (np. opinii biegłych, informacji zebranych w toku oglę¬dzin). Podstawę opodatkowania określa się w drodze osza¬cowania, stosując następujące metody:
Wstęp
Rozdział I Podatek dochodowy od osób fizycznych
1. Rozpoczęcie działalności gospodarczej
2. Niedawne istotne zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych
3. Skala podatku dochodowego oraz koszty uzyskania przychodu
4. Limity odliczeń w podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązujące
Rozdział II Zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów
1. Zmiany rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów
2. Podmioty zobowiązane do prowadzenia księgi
3. Samodzielne prowadzenie księgi przez podatnika
4. Powierzenie prowadzenia księgi biuru rachunkowemu
5. Obowiązek zgłoszenia
6. Dowody księgowe
6.1.Faktury
Faktury VAT RR
Faktura VAT MP
Faktury wystawione przez komisanta
Faktura korygująca
Nota korygująca
Duplikat
Faktury wewnętrzne
6.2. Rachunki
6.3. Inne dokumenty będące podstawą księgowań
Dowody wewnętrzne
Wymagania dotyczące dokumentów księgowych
Rozdział III Jak należy dokonywać wpisów w poszczególnych kolumnach księgi ?
1. Objaśnienia do podstawowego wzoru księgi
2. Objaśnienia do skróconego wzoru księgi
Rozdział IV Przykłady księgowania w podatkowej księdze przychodów i rozchodów
1. Przykłady księgowań przychodów
1.1. Wartość sprzedanych towarów i usług - kolumna 7
1.2. Pozostałe przychody - kolumna 8
2. Przykłady księgowania zakupu towarów handlowych i materiałów oraz kosztów ubocznych zakupu
2.1. Zakup towarów handlowych i materiałów według cen nabycia – kolumna 10
2.2. Koszty uboczne zakupu – kolumna 11
3. Przykłady księgowania wydatków (kosztów)
3.1. Reprezentacja i reklama
3.2. Wynagrodzenie w gotówce i w naturze - kolumna 12
3.3. Pozostałe wydatki - kolumna 13
Rozdział V Obowiązek prowadzenia innych ewidencji i dokumentacji
1. Przedmiot amortyzacji
Składniki majątku nie podlegające amortyzacji
Składniki majątku o wartości poniżej 3.500 zł
2. Ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
3. Ewidencja wyposażenia
4. Samochód i ewidencja przebiegu
Samochód będący własnością firmy podatnika
Samochód będący własnością właściciela firmy
Samochód będący własnością pracownika
5. Ewidencja sprzedaży i kasy rejestrujące
Podmioty zobowiązane do prowadzenia kas rejestrujących
6. Indywidualne (imienne) karty przychodów pracowników
7. Ewidencja kupna i sprzedaży walut
8. Ewidencja pożyczek i zastawionych rzeczy
9. Książka kontroli
10. Spis z natury (remanent
Kiedy należy sporządzić spis z natury?
Konieczność sporządzenia remanentu na koniec roku podatkowego
Informacje zawarte w spisie
Przedmiot spisu
Rozdział VI Zaliczki miesięczne na podatek dochodowy i zeznania roczne
1. Zaliczki miesięczne i kwartalne - zasady ogólne oraz formy uproszczone
Zasady ogólne
Obliczanie zaliczek przy opodatkowaniu jedną stawką19 %
Zaliczki opłacane kwartalnie
Zasady zaokrągleń podstawy opodatkowaniai podatku
Terminy płatności zaliczek
Uproszczona forma rozliczeń
2. Uproszczenia dla podatników rozpoczynających działalność (instytucja tzw. kredytu podatkowego
3. Zeznania roczne