Kategorie
Koszyk
NEWSLETTER
Opodatkowanie usług budowlanych – 2012
 Kliknij zdjęcie aby powiększyć |
|
Publikacja adresowana jest do podmiotów prowadzących działalaność gospodarczą w zakresie usług budowlanych. I powstała w celu rozwiązania wątpliwości rodzących się na tle opodatkowanai tej działalności. Autorka dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem wynikającym z wieloletniej praktyki w zawodzie Doradcy Podatkowego, dając przy tym wskazówki pomagające unikać błędów w rozliczaniu się z urzędem skarbowym. Wszystkich wyjaśnień udziela z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego ze wskazaniem przepisów prawnych regulujących poszczególne zagadnienia tematyczne.
Chcesz wiedzieć więcej, wejdz na: www.doradcy.pl
Patronat medialny:
- PIT.pl
- OnetBiznes
- WieszJak.biznes
- Rekomendacje:
- doradcy.pl
VAT w budownictwie
1. Definicje dotyczące budownictwa na potrzeby VAT
Pojęcie budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym reguluje art. 41 ust. 12 ustawy o VAT. Stanowi on, że przez budownictwo takie rozumie się obiekty budownic twa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użyt kowych, oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 12, a także obiekty sklasyfikowane w Polskiej Klasyfika cji Obiektów Budowlanych w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych. Przepis ten stosuje się z zastrzeżeniem art. 41 ust. 12b ustawy o VAT, który przewiduje, że do budow nictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym nie zalicza się:
budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierz chnia użytkowa przekracza 300 m2;
lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa prze kracza 150 m2.
2. Obowiązek podatkowy w budownictwie
Ustawa o podatku od towarów i usług nie zawsze uwzględ nia cywilnoprawny podział świadczeń, dokonywany ze względu na upływ czasu. Roboty budowlane są ze swej istoty umową o świadczenie jednorazowe, bo - podobnie jak umowa o dzieło
dotyczą jednej, konkretnej inwestycji. Dla potrzeb VAT trak towane są jednak jak usługa wykonywana (najczęściej) etapami
zwłaszcza tam, gdzie mamy do czynienia z umową o generalne wykonawstwo. Konstrukcja umowy o roboty budowlane wpływa na rozliczenia z fiskusem. Inaczej będą się rozliczać deweloperzy, a inaczej wykonawcy.
2.1. Obowiązek podatkowy dla deweloperów i spółdzielni mieszkaniowych
S Deweloper
Obowiązek podatkowy w przypadku dostawy towarów, któ rej przedmiotem są lokale i budynki, powstaje z chwilą otrzyma nia całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc
od dnia wydania (art. 19 ust. 10 ustawy o VAT). Zapis ten uści ślono równocześnie w ust. 15 ww. artykułu, zgodnie z którym otrzymanie części zapłaty (ceny) lub części wkładu budowlanego i mieszkaniowego powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części.
Oznacza to, że w przypadku gdy dokonywana jest sprzedaż lokalu na podstawie umowy przedwstępnej i uiszczane są zaliczki na poczet tej transakcji, to każda, nawet najmniejsza zaliczka, rodzi obowiązek podatkowy.
Jeśli zaliczki nie są wpłacane, to obowiązek podatkowy powstanie w trzydziestym dniu od dnia wydania towaru. W przy padku sprzedaży lokalu mieszkalnego przeniesienie prawa wła sności do lokalu, czyli wydanie towaru, następuje w chwili pod pisania aktu notarialnego. Zatem w takim przypadku obowiązek podatkowy powstanie w 30 dniu od podpisania aktu notarial nego (przy braku zaliczek).
Obowiązek podatkowy nie powstanie w 30 dniu od podpisa nia umowy przedwstępnej. Jest to bowiem jedynie przyrzeczenie zawarcia właściwej umowy sprzedaży, czyli zobowiązanie obu stron do wypełnienia w określonym terminie obowiązków, z jed nej strony sprzedaży, a z drugiej - nabycia danej nieruchomości. Nie powstanie on również w chwili podpisania protokołu zdaw- czo-odbiorczego. Obowiązek podatkowy powstanie dopiero w 30 dniu od podpisania aktu notarialnego (bowiem dopiero wówczas zostaje przeniesione prawo własności do lokalu), chyba że wcześniej uiszczone byłyby zaliczki na poczet tej trans akcji. Uiszczenie zaliczek na poczet dostawy lokalu rodziłoby bowiem obowiązek podatkowy z chwilą wpływu na konto dewe lopera.
Spółdzielnie mieszkaniowe
Moment powstania obowiązku podatkowego przy czyn nościach ustanawiania i przenoszenia spółdzielczych praw na członków spółdzielni mieszkaniowych oraz czynnościach wyko nywanych przez te spółdzielnie na rzecz swoich członków, uare gulowany jest odrębnie.
Zastosowanie mają tu zasady określone w art. 19 ust. 13pkt 10 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje w takim przy padku w momencie otrzymania całości lub części wkładu budow lanego lub mieszkaniowego, nie później jednak niż z chwilą:
ustanowienia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego (spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu powstaje z chwilą zawarcia między członkiem a spółdzielnią umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego),
ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do loka lu (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu powstaje z chwilą zawarcia między członkiem a spółdzielnią umowy o ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu),
przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
Opodatkowanie usług budowlanych
ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu (ustanowienie takiej własności następuje w momencie podpisania aktu notarialnego),
wydania albo przeniesienia własności lokalu lub własno ści domów jednorodzinnych (ustanowienie takiej własności powstaje z chwilą podpisania aktu notarialnego).
Moment otrzymania całości lub części wkładu jest decydu jący dla powstania obowiązku podatkowego. Oznacza to, że roz liczenie podatku VAT przez spółdzielnię następuje wówczas, gdy otrzyma ona należność na poczet późniejszego ustanowie nia praw. W sytuacji gdy członek spółdzielni nie wniesie wkładu, obowiązek podatkowy powstanie z chwilą ustanowienia prawa w rozumieniu przepisów o prawie spółdzielczym.
2.2. Obowiązek podatkowy dla wykonawców usług budowlanych
Zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. d) ustawy o VAT w przy padku usług budowlanych lub budowlano-montażowych obo wiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty za wykonaną usługę, a jeżeli zapłata nie nastąpi
30 dnia od dnia wykonania usługi.
Jeżeli strony określiły termin płatności w okresie dłuższym niż 30 dni od zakończenia prac albo kontrahent zwleka z zapłatą
obowiązek podatkowy powstanie najpóźniej 30 dnia, licząc od dnia wykonania usługi. Termin zakończenia robót budowlanych zwykle jest określony w umowie (np. pod klucz, do otrzymania 156 pozwolenia na użytkowanie itp.), jednak dla rozliczenia VAT ważny jest wyłącznie termin rzeczywistego zakończenia prac, co na ogół potwierdza data protokołu zdawczo-odbiorczego.
Przy obliczaniu terminu powstania obowiązku podatkowego należy pamiętać, że oblicza się go od następnego dnia po wykonaniu usługi (art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podat kowa, tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm. - o.p.).
Zasadę określoną w art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. d) ustawy o VAT, odnoszącą się do terminu wykonania usługi, stosuje się również do usług przyjmowanych częściowo, których odbiór jest doko nywany na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych. Warto pamiętać, że jeżeli strony w umowie o roboty budowlane okre śliły procedurę dokonywania odbioru, a w niej możliwość doko nania jednostronnego odbioru, za zgodą drugiej strony - ten właśnie moment determinuje obowiązki podatkowe wykonawcy.
Przykład
Spółka X zawarła umowę na wybudowanie budynku „pod klucz". Umowa przewiduje zapłatę ceny za usługę w mie sięcznych ratach - niezależnie od postępu prac, które są uza leżnione od warunków atmosferycznych. Z powodu konfliktu z wykonawcą klient zapłacił połowę ceny, a resztę zapłaty uzależnił od zakończenia prac w terminie i odpowiedniej ich jakości, sprawdzonej przy pomocy rzeczoznawcy. Budowa została zakończona 1 lipca 2011 r. (wpis do dziennika budowy), jednak usuwanie usterek zgłoszonych przez klienta zakończono w dniu 1 kwietnia 2012 r. Klient zapłacił za usługę w czerwcu 2012 r.
Obowiązek podatkowy w stosunku do wpłaconych kwot powstał w dacie ich wpływu na rachunek wykonawcy, nato miast co do reszty - w dniu 2 maja 2012 r. (nie jest to dzień ustawowo wolny od pracy), czyli 30 dnia od wykonania usługi.
UWAGA!!!!
Jeżeli jednak w praktyce zdarzy się taka sytuacja, organy podatkowe mogą zakwestionować tak długi okres usuwania usterek i w efekcie termin ostatecz nego zakończenia usługi. Wówczas warto dyspo nować opinią rzeczoznawcy (zwykle klient posił kuje się taką opinią), a przynajmniej dokumentacją prac wykonywanych w obiekcie po ostatnim wpisie do dziennika budowy. W takiej sytuacji bezpieczniej jest uznać za termin wykonania usługi datę zakoń czenia robót, przed usunięciem usterek, tj. w poda nym przykładzie - 1 lipca 2011 r.
2.3. Obowiązek podatkowy przy częściowym wykonaniu robót budowlanych lub otrzymaniu zapłaty
Jeżeli roboty budowlane są wykonywane częściowo, a ich odbiór kwitowany jest (dokonywany) na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania zapłaty za tę część prac, a przy braku zapłaty - 30 dnia od dnia sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego. Obowiązek podatkowy obejmuje tylko tę otrzymaną część. Musi to jednak wynikać z umowy; w przeciwnym razie każda wpłata będzie roz liczana jak zaliczka, a nie jak zapłata za wykonaną usługę (wyraź nie w umowie wyodrębnioną usługę „cząstkową") - patrz art. 19 ust. 11 ustawy o VAT- nawet jeżeli zaliczka wynosi 1% ceny.
Jeżeli więc zlecający prace budowlane zapłaci jakąkolwiek kwotę, obowiązek podatkowy u wykonawcy usługi powstaje z chwilą otrzymania tego wynagrodzenia, niezależnie od cha rakteru prawnego tej zapłaty (tzn. niezależnie od tego, czy jest to zapłata za częściowe wykonanie usługi, czy też zadatek lub zaliczka na poczet przyszłych prac). Obowiązek podatkowy powstaje więc bez względu na fakt, czy otrzymanie zapłaty nastą piło przed wykonaniem, czy po wykonaniu usługi. Oczywiście, obowiązek podatkowy będzie dotyczył tylko tej kwoty.
Przykład
Spółka X zawarła umowę na wybudowanie budynku „pod klucz". Umowa przewiduje zapłatę ceny za usługę w mie sięcznych ratach - niezależnie od postępu prac, które są uzależnione od warunków atmosferycznych. W tym warian cie zapłata każdej raty jest rozliczana podatkowo tak przez wykonawcę, jak i przez nabywcę - wg zasad właściwych dla otrzymanych (zapłaconych) zaliczek.
Spółka Y zawiera umowy na budowę domów jednoro dzinnych wg innej reguły. Każdy etap prac, z uwagi na wykonywanie ich przez podwykonawców, jest odbierany i rozliczany oddzielnie. W tym przypadku zapłata dokonana przez nabywcę usługi jest zapłatą za jej wykonanie. Rozlicza nie podatku dokonywane jest wg zasad właściwych dla naby tych usług.
Ustawodawca - określając w taki sposób moment powstania obowiązku podatkowego dla usług budowlanych i budow lano-montażowych - przyznał podatnikom uprawnienie do odłożenia wykonania tego obowiązku do czasu otrzymania zapłaty, jednak nie później niż do 30 dnia od dnia wykona nia tych robót. Zapłata w terminie późniejszym nie określa chwili obowiązku podatkowego.
3. Rozliczenie kaucji gwarancyjnej
W budownictwie najczęściej pobierana jest kaucja, która sta nowi określony umową procent wynagrodzenia. Rolą kaucji jest zabezpieczenie wykonania zobowiązania i nie stanowi ona należ ności (zaliczki) za wykonaną usługę. W przypadku kaucji gwa rancyjnej w budownictwie, inwestor nie wypłaca całej należno ści wykonawcy, lecz zatrzymuje jej część aż do zakończenia prac. Rozliczenie kaucji wygląda następująco: Gdy inwestor wypłaca wykonawcy należność za wyko nane usługi, pomniejszoną o kaucję gwarancyjną, wykonawca jest zobowiązany - mimo zatrzymania przez inwestora kaucji - wystawić fakturę VAT na całą należność za wykonaną usługę. W podatku dochodowym całość jest traktowana jako przychód należny i podlega podatkowi w chwili wystawienia faktury.
W podatku VAT całość wynagrodzenia podlega podatkowi wg stawki właściwej dla usługi - czyli tak, jakby strony nie umó wiły się co do kaucji.
Późniejszy zwrot kaucji nie rodzi więc żadnych skutków podatkowych, w istocie ma miejsce wypłata nieuiszczonej dotychczas w całości należności za wykonane usługi (opodatko wanej wcześniej jako przychód należny). Opodatkowanie VAT powiązane jest z zapłatą lub datą wykonania usługi, tak więc roz liczenia stron z tytułu kaucji tylko pośrednio wpływają na rozli czenia tego podatku.
Jeżeli natomiast kaucja zostaje zatrzymana przez inwestora z uwagi na nienależyte wykonanie zobowiązania, fakt ten powo duje konieczność wystawienia faktury korygującej, zmniejsza jącej wartość sprzedaży o kwotę kaucji gwarancyjnej i podatku należnego, obliczonego od tej kaucji (wyrok NSA z dnia 7 stycz nia 1999 r„ SA/Sz 783/98, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2002 r„ I SA/Kr 1694/2000, pismo Ministerstwa Finansów z dnia 5 stycz nia 1995 r„ P04/MS-722-1402/94).
UWAGA!!!
Ustawodawca w przypadku robót budowlanych dał stronom kontraktów budowlanych możliwość indywi dualnego określenia najwygodniejszych terminów rozliczenia VAT. Z jednej strony, od daty protokołu zdawczo-odbiorczego zależy powstanie obowiązku podatkowego, z drugiej - wystawienie faktury daje nabywcy prawo do odliczenia podatku. Można także rozliczyć VAT częściowo - w odpowiedni sposób ope rując kwotami zaliczek, tak aby zmniejszyć własne obciążenia podatkowe, np. pobierając zaliczkę wtedy, gdy jest duża nadwyżka podatku naliczonego, a podat nik nie chce występować ojej zwrot.
4. Faktury za usługi budowlane
4.1. Faktury za usługi wykonane w kraju
Każda faktura musi zawierać datę dokonania sprzedaży i wystawienia faktury Podanie obu dat jest istotne dla określe nia chwili powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie z§ 13 r.p.t.u. wystawia się ją nie później niż siódmego dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.
Ta generalna zasada nie dotyczy przypadków, gdy obowią zek podatkowy powstaje w dacie wskazanej w przepisach prawa, niezwiązanej z wystawieniem faktury. Dotyczy to m.in. usług budowlanych lub budowlano-montażowych. Wówczas zgod nie z§ 15 r.p.t.u. fakturę wystawia się nie później niż z chwilą powstania obowiązku podatkowego (tzn. z chwilą otrzymania zapłaty, a gdy jej brak - do 30 dnia od wykonania usługi), i nie wcześniej niż 30 dnia przed powstaniem tego obowiązku. Przy określaniu terminu wystawienia faktury należy pamiętać, że obli cza się go z uwzględnieniem zasady wyrażonej w art. 12 o.p. - od następnego dnia po wykonaniu usługi.
Usługi budowlane - pojęcia ogólne
1. Istota i cele klasyfikacji PKOB
2. Pojęcia podstawowe
2.1. Podział budynków
2.2. Pojęcie budynku i lokalu wg KŚT
2.3. Budynek jako samodzielny środek trwały
2.4. Budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym
3. Podział budynków wg KŚT w powiązaniu z PKOB.
4. Rodzaje działalności budowlanej
5. Umowy o roboty budowlane w świetle kodeksu cywilnego
5.1. Definicja umowy o roboty budowlane
5.2. Elementy umów o roboty budowlane
5.3. Istota umów o roboty budowlane
5.4. Umowy o roboty budowlane w Polskiej Normie.
5.5. Rodzaje umów budowlanych
5.6. Wynagrodzenia stosowane w umowach o robot) budowlane
5.7. Obowiązki inwestora
5.8. Obowiązki wykonawcy
5.9. Gwarancje
5.10. Dokumentowanie odbioru prac budowlanych
5.11. Zabezpieczenie wykonania umowy, kaucja gwarancyjna
5.12. Rozliczenie kaucji
5.13. Przykładowy wzór umowy o roboty budowlane.
6.Odpowiedzialność solidarna inwestora i wykonawcy wobec podwykonawców
7. PKWiU dotyczące usług budowlanych
Jak założyć firmę budowlaną?
1. Pojęcie przedsiębiorcy, firmy przedsiębiorcy i przedsiębiorstwa
2. Formy organizacyjne podmiotów prowadzących działalność budowlaną
3. Jak założyć działalność gospodarczą osoby fizycznej.
3.1. Rejestracja działalności gospodarczej
3.2. Wybór formy opodatkowania
4. Moment rozpoczęcia działalności gospodarczej
5. Podmioty gospodarcze w formie spółek
5.1. Podział spółek
5.2. Charakterystyka spółek
6. Mały podatnik w podatku dochodowym i w podatku VAT Pozostałe zagadnienia dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej
7.1. Zasady rozliczeń w formie bezgotówkowej
7.2. Rozliczanie transakcji między krajowymi podmiotami w walutach obcych
7.3. Prawidłowa nazwa firmy
7.4. Współodpowiedzialność nabywców majątku firmy
za zobowiązania podatkowe sprzedawcy
8. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej
Opodatkowanie usług budowlanych podatkiem dochodowym
1. Zasady ogólne - opodatkowanie według skali podatkowej
1.1. Przychody
1.2. Moment powstania przychodu
1.3. Koszty
1.4. Ujęcie w księdze przychodów i rozchodów wydatków poniesionych przed rozpoczęciem działalności
1.5. Amortyzacja środków trwałych
1.6. Zasady ustalania dochodu
1.7. Sposoby opłacania zaliczek
1.8. Ustalenie wysokości dochodu za dany rok podatkowy
2. Podatek liniowy
2.1. Wyłączenia z podatku liniowego
2.2. Utrata prawa do liniowego opodatkowania dochodu
2.3. Skutki utraty prawa do opodatkowania stawką 19%.
2.4. Zasady opodatkowania podatkiem liniowym
2.5. Zaliczki w podatku liniowym
2.6. Zeznanie roczne
2.7. Skutki wyboru liniowej formy opodatkowania dochodu
3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych przy świadczeniu usług budowlanych
3.1. Zakres przedmiotowy opodatkowania
3.2. Zakres podmiotowy opodatkowania
3.3. Wyłączenia z ryczałtu od 1 stycznia 2011 r
3.4. Podstawa opodatkowania ryczałtem
3.5. Stawki ryczałtu stosowane przy usługach budowlanych
3.6. Odliczenia w ryczałcie
3.7. Księgi, ewidencje i dokumentacja w ryczałcie
3.8. Zasady płatności podatku w ryczałcie
3.9. Przykład obliczenia zaliczki na podatek ryczałtowy w ciągu roku
3.10. Utrata prawa do opodatkowania ryczałtem
4. Karta podatkowa przy świadczeniu usług budowlanych .
4.1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy karty podatkowej
4.2. Wysokość podatku w karcie podatkowej
4.3. Obowiązki formalne podatnika opodatkowanego kartą podatkową Sporządzenie i wycena spisu z natury
5. Podatek dochodowy - pytania i odpowiedzi
Ogólne zasady funkcjonowania podatku VAT
1. Podstawowe cechy podatku VAT, czyli podatku od wartości dodanej
2. Zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem VAT..
3. Zakres podmiotowy opodatkowania podatkiem VAT
4. Czynności wyłączone z opodatkowania podatkiem od towarów i usług
5. Zwolnienie podmiotowe z VAT
6. Zasady ustalania zobowiązania w podatku VAT
7. Podatek należny
8. Podatek naliczony
9. Terminy odliczania podatku naliczonego
9.1. Zasady ogólne
9.2. Termin odliczenia podatku naliczonego z faktur za media
9.3. Odliczenie VAT od usług budowlanych
9.4. Odliczenie podatku naliczonego z faktur korygujących
9.5. Podatek naliczony wynikający ze spisu z natury w związku z utratą zwolnienia podmiotowego z VAT
9.6. Odliczenie podatku naliczonego z faktur MP
9.7. Odliczenie podatku naliczonego poprzez korektę deklaracji
10. Zasady odliczania VAT przy zakupie samochodów
11. Zwrot nadwyżki podatku VAT na rachunek bankowy
VAT w budownictwie
1. Definicje dotyczące budownictwa na potrzeby VAT
2. Obowiązek podatkowy w budownictwie
2.1. Obowiązek podatkowy dla deweloperów i spółdzielni mieszkaniowych
2.2. Obowiązek podatkowy dla wykonawców usług budowlanych
2.3. Obowiązek podatkowy przy częściowym wykonaniu robót budowlanych lub otrzymaniu zapłaty
3. Rozliczenie kaucji gwarancyjnej
4. Faktury za usługi budowlane
4.1. Faktury za usługi wykonane w kraju
4.2. Faktury za usługi dla kontrahenta zagranicznego
5. Rozliczenia stron kontraktu budowlanego
6. Usługi budowlane w transakcjach zagranicznych
6.1. Miejsce świadczenia usług
6.2. Rozliczenie świadczonej usługi w deklaracji VAT
7. Stawki VAT w budownictwie
7.1. Opodatkowanie sprzedaży nieruchomości od 1 stycznia 2009 roku
7.2. VAT od zmiany prawa do lokalu spółdzielczego
8. Podstawa opodatkowania dostawy budynków lub budowli trwale związanych z gruntem
9. Kasy fiskalne w budownictwie
9.1. Podstawa prawna
9.2. Obowiązek rejestrowania obrotów za pomocą kas fiskalnych w budownictwie
9.3. Instalowanie kas rejestrujących i zasady odliczania kwot wydatkowanych na zakup kas
9.4. Zwrot odliczonych lub zwróconych kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących
9.5. Naruszenie terminu instalacji kas fiskalnych przez czynnego podatnika VAT
9.6. Serwis i awaria kasy rejestrującej