Fundacje i Stowarzyszenia – funkcjonowanie i opodatkowanie – 2012

Niniejsze opracowanie stanowi omówienie – pod kątem prawnym, podatkowym i rachunkowym – problematyki funkcjonowania fundacji i stowarzyszeń. Przede wszystkim przedstawiono tu podstawowe zasady i procedury zakładania fundacji i stowarzyszeń wraz z wskazaniem praktycznych elementów przedmiotowej tematyki, w tym określenie możliwości fundacji i stowarzyszeń w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej.

 Dalsza część opracowania zawiera omówienie zasad polityki rachunkowości, obowiązków sprawozdawczych oraz poraktyczne ujęcie schematów ksiegowania, w tym przykładowy plan kont.

Ponadto załączone zostały przykładowe wzory dokumentów i aktów zewnętrznych wykorzystywanych w fundacjach i stowarzyszeniach (np.akty ustanawiajace, statut, uchwały organów wewnętyrznych, protokoły posiedzeń). 

Chcesz wiedzieć więcej, wejdz na: www.doradcy.pl   

Patronat medialny:

• PIT.pl
• OnetBiznes
• WieszJak.biznes
• Rekomendacje:
• doradcy.pl

WSTĘP

Termin organizacja pozarządowa wywodzi się z terminologii anglosaskiej i jest dosłownym tłumaczeniem amerykańskiego „Non Governmental Organization", od którego powstał skrót NGO, używany w terminologii międzynarodowej. Termin organizacja pozarządowa wszedł do polskiego obiegu prawnego po raz pierwszy w ustawie z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych; powyższa ustawa wprowadziła jedyną w ówczesnym ustawodawstwie definicję organizacji pozarządowej. Ilekroć w ustawie jest mowa o organizacjach pozarządowych - oznacza to stowarzyszenia, związki, izby oraz organizacje pracodawców i pracobiorców o charakterze ogólnokrajowym. Definicja ta była niepełna i w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wprowadzono ustrojową definicję organizacji pozarządowej. Zgodnie z jej art. 3 ust. 2 „Organizacjami pozarządowymi są, niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i sto-warzyszenia".
Działanie organizacji pozarządowych w Rzeczpospolitej Polskiej zagwarantowane zostało przepisami Konstytucji RP z 1997 roku. Stosownie do art. 12 Konstytucji: „Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji".
Fundacje i stowarzyszenia - polityka rachunkowości
Każda organizacja pozarządowa, jako osoba prawna, zgodnie z ustawą o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku powinna opracować politykę rachunkowości, według której będą prowadzone księgi rachunkowe. Zasady te przyjmuje się uchwałą zarządu, która musi być podpisana przez upoważnione osoby. Każda zmiana powinna znaleźć się w aneksie, podpisanym przez osoby do tego upoważnione.
Fundacje i stowarzyszenia nie prowadzące działalności gospodarczej mogą skorzystać z uproszczonej rachunkowości określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2001 roku w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek nie będących spółkami handlowymi, nie prowadzących działalności gospodarczej, uproszczenie polega tylko na „uproszczonym sprawozdaniu finansowym". Organizacje pozarządowe posiadające status pożytku publicznego sporządzają sprawozdanie merytoryczne z działalności według nowego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sprawozdania merytorycznego z działalności pożytku publicznego.
Rozporządzenie określa zakres sprawozdania merytorycznego z działalności pożytku publicznego w okresie sprawozdawczym oraz o wydatkowaniu środków finansowych pochodzących z 1%. Rozporządzenie wchodzi w życie 1 stycznia 2011 roku.
W niniejszej publikacji postaram się Państwu przedstawić zasady prowadzenia takiej księgowości dla fundacji i stowarzyszeń nie prowadzących działalności gospodarczej należących do organizacji pozarządowych.

 CZĘŚĆ I
Fundacje i stowarzyszenia – prawne i podatkowe aspekty funkcjonowania
ROZDZIAŁ I
Prawne aspekty funkcjonowania fundacji
1. Ogólna definicja, cele i tryb powoływania fundacji
2. Ustanowienie fundacji  
3. Statut fundacji  
3.1. Obligatoryjne elementy statutu fundacji
3.2. Fakultatywne elementy statutu fundacji
4. Rejestracja fundacji (KRS i REGON
5. Prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację
6. Nadzór nad działalnością i obowiązki sprawozdawcze fundacji  
7. Ustanie (likwidacja) fundacji
  ROZDZIAŁ II
Prawne aspekty funkcjonowania stowarzyszeń
1. Ogólna definicja i cele stowarzyszenia
2. Powołanie stowarzyszenia  
3. Statut stowarzyszenia
3.1. Obligatoryjne elementy statutu stowarzyszenia
3.2. Fakultatywne postanowienia statutu
4. Rejestracja stowarzyszeń  
5. Prowadzenie działalności gospodarczej przez stowarzyszenie  
6. Nadzór nad stowarzyszeniami  
7. Majątek stowarzyszenia  
8. Rozwiązanie (likwidacja) stowarzyszeń  
ROZDZIAŁ III
Stowarzyszenie i fundacja jako organizacja pożytku publicznego
1. Warunki uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego
2. Rejestracja organizacji pożytku publicznego
3. Przywileje i obowiązki organizacji pożytku publicznego  
4. Nadzór nad działalnością organizacji pożytku publicznego
5. Ulga podatkowa w związku z darowizną na rzecz organizacji pożytku publicznego
6. Wolontariat  
ROZDZIAŁ IV
Podatkowe aspekty funkcjonowania fundacji i stowarzyszeń
1. Obowiązki rejestracyjne
2. Podatek dochodowy od osób prawnych
2.1. Wydatki na reklamę i reprezentację
2.2. Wydatki, które nie są kosztami podatkowymi
2.3. Odsetki od zobowiązań budżetowych i opłaty sanacyjne
3. Podatek dochodowy od osób fizycznych
4. Podatek od towarów i usług
ROZDZIAŁ V
Wzory dokumentów
1. Akt ustanawiający fundację
2. Statut fundacji (organizacja pożytku publicznego nieprowadząca działalności gospodarczej)  
3. Statut fundacji (organizacja pożytku publicznego prowadzącą działalność gospodarczą)  
4. Protokół posiedzenia fundatorów
5. Uchwała Zgromadzenia Fundatorów  
6. Uchwała Rady Fundacji w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego  
7. Oświadczenie członka Rady Fundacji o niekaralności, braku pokrewieństwa z członkami Zarządu i zatrudnienia przez Zarząd
8. Protokół zebrania założycielskiego stowarzyszenia  
9. Uchwała zebrania założycielskiego o założeniu stowarzyszenia  
10. Uchwała zebrania założycielskiego o uchwaleniu statutu stowarzyszenia  
11. Uchwała zebrania założycielskiego o wyborze Komitetu  
12. Uchwała zebrania założycielskiego o udzieleniu pełnomocnictwa Komitetowi Założycielskiemu do dokonania czynności związanych z rejestracją stowarzyszenia
13. Lista założycieli stowarzyszenia
14. Przykładowy statut stowarzyszenia (prowadzącego działalność gospodarczą
15. Przykładowa deklaracja o przystąpieniu do stowarzyszenia  
CZĘŚĆ II
Fundacje i stowarzyszenia – polityka rachunkowości
Rozdział I
Zasady rachunkowości w organizacjach pozarządowych  
1. Zwolnienie z opodatkowania podatkiem dochodowym
2. Odpowiedzialność osób kierujących fundacją i stowarzyszeniemza politykę rachunkowości i prowadzenie ksiąg
ROZDZIAŁ II
Polityka rachunkowości w fundacji lub stowarzyszeniu
1. Zasady polityki rachunkowości  
2. Zasady wyceny aktywów i pasywów
3. Zasady inwentaryzacji
ROZDZIAŁ III
Wzór Polityki Rachunkowości  
1. Działalność organizacji pozarządowej  
2. Ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych
3. Sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych
Zakładowy Plan Kont Wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych  
Zasady zaliczania w koszty delegacji służbowych Obieg dokumentów w organizacji  
ROZDZIAŁ IV
Zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych w organizacjach nie prowadzących działalności gospodarczej oraz prowadzących działalność gospodarczą
1. Przykładowy plan kont dla fundacji i stowarzyszenia
Wykaz kont księgi głównej
Rozdział V
Za pan brat z księgowością
1. Księgowość a działalność fundacji i stowarzyszeń  
2. Zasadność i budowa sporządzania sprawozdań finansowych
3. Budowa sprawozdania finansowego
4. Wzór sprawozdania finansowego dla organizacji nie prowadzącejdziałalności gospodarczej według Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2011 roku, Dz.U. 137, poz.1539  

Bilans

Rachunek wyników

Informacja dodatkowa Wykaz podstawowych aktów prawnych regulujących funkcjonowanie fundacji i stowarzyszeń

Aldona Gibalska

Wykształcenie wyższe. Urodzona w 1961 roku w Zwoleniu. Wysokiej klasy specjalista z dziedziny rachunkowości i podatków. Wydała książkę z zakresu prowadzenia rachunkowości  w organizacjach pozarządowych „Fundacje. Stowarzyszenia. Zasady funkcjonowania i opodatkowania.” Wszechnica Podatkowa, Kraków, 2011, 2010,2009. Autorka wielu publikacji dotyczących rachunkowości w NGO. Trener z zakresu rachunkowości, rachunkowości budżetowej, podatków i finansów dla instytucji budżetowych, podmiotów gospodarczych i NGO. Trener biorący udział w projektach szkoleniowych POKL w tym Profesjonalni Fundraiserzy z zakresu podatków, finansów i zarządzania finansami. Wykładowca akademicki. Wiceprezes Zarządu ds. finansowych w Fundacji dla Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wiceprezes Zarządu Fundacji wspierania badań nad życiem i twórczością Heleny Modrzejewskiej. Członek Zarządu Małopolskiego Centrum Finansów i Rachunkowości sp. z o.o.